Screenen social media door werkgevers
Social media speelt een steeds grotere rol in het werving- en selectieproces. Uit recent onderzoek van de Universiteit Tilburg en Rendement Uitgeverij blijkt dat een kwart van de Nederlandse organisaties de socialmediaprofielen van sollicitanten screent. Maar is dit toegestaan? En wat zijn de risico's en kansen voor zowel werkgevers als werkzoekenden?
Waarom screenen werkgevers social media?
Uit het onderzoek komt naar voren dat werkgevers vooral willen controleren of de informatie op social media overeenkomt met het cv (56%). Daarnaast wordt gekeken naar (niet-professioneel) gedrag (62%) en persoonlijke opvattingen (46%) van kandidaten. Het doel is vaak om een beter beeld te krijgen van de betrouwbaarheid en integriteit van een sollicitant. Voor sommige sectoren, zoals kinderopvang en onderwijs, is screening zelfs verplicht.
Mag screenen van sollicitanten zomaar?
Nee, in veel gevallen niet. Volgens de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) mogen werkgevers persoonsgegevens alleen verwerken als daar een wettelijke grondslag voor is. Toestemming van de sollicitant is géén geldige grondslag voor de screening. Bovendien mag screening niet leiden tot discriminatie. Werkgevers moeten sollicitanten vooraf informeren als social media onderdeel uitmaakt van de selectieprocedure en hen de kans geven om te reageren op de gevonden informatie.
Voorbeeld
Een sollicitant, in dit geval Peter, solliciteert naar een leidinggevende functie bij een groot bedrijf. Tijdens het selectieproces besluit de werkgever om Peters LinkedIn-, Facebook- en Instagram-profielen te bekijken. Op Facebook vindt de recruiter een post van Peter waarin hij kritisch is over het beleid van zijn vorige werkgever. De post is emotioneel en bevat sterke uitspraken over 'onrechtvaardige behandeling' en 'slechte leiding'. De recruiter trekt hieruit de conclusie dat Peter moeilijk kan samenwerken met leidinggevenden en besluit hem niet uit te nodigen voor een tweede gesprek.
Probleem
- Peter was zich niet bewust dat zijn social media zou worden gecontroleerd
- De post was geschreven in een emotionele periode en was niet bedoeld als weerspiegeling van zijn professionele houding
- De werkgever heeft Peter niet de kans gegeven om zijn kant van het verhaal te vertellen of om de post in context te plaatsen
Gevolg
Peter mist een kans op een functie die goed bij hem zou passen, terwijl de werkgever mogelijk een geschikte kandidaat over het hoofd ziet. Bovendien loopt de werkgever het risico op juridische stappen als Peter achteraf ontdekt dat zijn social media zonder zijn medeweten is bekeken en dit heeft geleid tot een afwijzing.
Les voor de werkgevers
- Wees transparant over het gebruik van social media in het selectieproces
- Geef sollicitanten de kans om te reageren op wat je online vindt
- Beoordeel altijd of de gevonden informatie relevant is voor de functie
Les voor de sollicitanten
- Wees je bewust van wat je deelt op social media, ook als je denkt dat het 'privé' is
- Overweeg om je privacyinstellingen aan te passen, zodat alleen vrienden of contacten je berichten kunnen zien
- Als je weet dat een werkgever je social media controleert, kun je zelf aangeven welke informatie relevant is voor de functie
Risico's screenen social media
Discriminatie: Werkgevers kunnen onbewust vooroordelen ontwikkelen op basis van leeftijd, geslacht, afkomst of persoonlijke overtuigingen
Privacy: Het bekijken van privégegevens kan leiden tot juridische problemen, vooral als de sollicitant hier niet vooraf van op de hoogte is gebracht
Verkeerde indruk: Wat iemand deelt op social media is niet altijd representatief voor zijn of haar professionele capaciteiten
Tips voor werkgevers
Wees transparant
Vermeld in de vacaturetekst dat social media onderdeel kan zijn van de selectieprocedure.
Vraag toestemming
Informeer sollicitanten vooraf en geef hen de kans te reageren op de gevonden informatie.
Focus op relevantie
Beperk je tot informatie die daadwerkelijk relevant is voor de functie.
Betrek de Ondernemingsraad
De ondernemingsraad moet instemmen met de screeningsregeling.
Tips voor sollicitanten
Wees bewust van je online aanwezigheid
Zorg dat je socialemediaprofielen een professionele indruk maken.
Privacyinstellingen
Google (regelmatig) je eigen naam en zie wat er naar voren komt. Controleer wie je berichten en foto's kan zien.
Wees consistent
Zorg dat de informatie op je cv en social media met elkaar overeenkomt.
Reageer proactief
Als je weet dat een werkgever controleert op social media, kun je zelf aangeven welke informatie relevant is voor de functie.
Conclusie
Socialmediascreening is een hulpmiddel voor werkgevers, maar het brengt ook risico's met zich mee. Transparantie, respect voor privacy en het vermijden van discriminatie zijn essentieel. Voor werkzoekenden is het belangrijk om bewust om te gaan met wat ze online delen en hoe ze zich presenteren.
Bronnen:
- Tilburg University & Rendement Uitgeverij (2023): Kwart organisaties screent sociale media van sollicitant
- NRC (2023): Kwart werkgevers controleert sociale media van sollicitant, maar dat is vaak niet toegestaan
- RTL Nieuws (2023): Werkgever screent social media van sollicitant, maar dat mag niet zomaar
- Nieuwsbrief Medezeggenschap (2023): Sollicitanten worden vaker gescreend