Afspiegelingsbeginsel

Het afspiegelingsbeginsel is een verplicht voorgeschreven selectiemethode die elke werkgever moet toepassen bij iedere vorm van bedrijfseconomisch ontslag.

Ondanks dat het afspiegelingsbeginsel bedoeld is voor het UWV Werkbedrijf, houden ook de meeste kantonrechters hier rekening mee. Het maakt dus niet uit of de ontslagaanvraag wordt ingediend bij de kantonrechter of het UWV Werkbedrijf.

Hoe werkt afspiegelen?
De werkgever moet alle werknemers die werkzaam zijn in dezelfde functie (of nagenoeg dezelfde functie) indelen in vijf leeftijdsgroepen: van 15 tot 25 jaar, van 25 tot 35 jaar, van 35 tot 45 jaar, van 45 tot 55 jaar en van 55 jaar en ouder. De ontslagen moeten zodanig worden verdeeld dat de leeftijdsopbouw zoveel mogelijk gelijk blijft. In elke leeftijdsgroep komt de werknemer met het kortste dienstverband in aanmerking voor ontslag.

Voorbeeld
Bij Huisman Elektro werken 15 elektromonteurs. Vanwege tegenvallende financiële resultaten besluit de directie dat er 4 elektromonteurs moeten worden ontslagen. De werkgever zal nu eerst alle 15 elektromonteurs in de vijf voorgeschreven leeftijdsgroepen moeten indelen om vast te stellen hoe de leeftijdsopbouw eruit ziet.

Stap 1: Werknemers in vijf leeftijdsgroepen indelen

 Leeftijdsgroep

 15-25

 25-35

 35-45

 45-55

 55 en ouder

 totaal

 Werknemers

5

 5

3

2

 0

 15

 Percentage

33,33%

 33,33%

 20%

13,33%

 0%

 100%

Vervolgens moet de werkgever bepalen hoeveel werknemers hij per leeftijdsgroep moet ontslaan om de leeftijdsopbouw zoveel mogelijk in stand te houden. Dit kan door het percentage werknemers per leeftijdsgroep te vermenigvuldigen met het totaal aantal ontslagen (4). Uitkomsten van 0,5 of hoger moeten worden afgerond naar boven.

Stap 2: Aantal ontslagen per leeftijdsgroep vaststellen

 Leeftijdsgroep

15-25

 25-35

 35-45

45-55

 55 en ouder

 totaal

 Werknemers

 5

5

 3

 2

 0

 15

 Percentage

 33,33%

 33,33%

 20%

 13,33%

 0%

100%

 Aantal ontslagen

 1,33

 1,33

 0,80

 0,53

   

 Afgerond

 1

 1

 1

 1

 0

 4


Per leeftijdsgroep zal degene met het kortste dienstverband als eerste voor ontslag moeten worden voordragen.

Stap 3: Per leeftijdsgroep LIFO (last in, first out) toepassen
In het voorbeeld van Huisman Elektro zal in elke leeftijdsgroep één monteur moeten worden ontslaan. In de leeftijdsgroep van 15 tot 25 jaar zijn in totaal vijf monteurs werkzaam. Degene met het kortste dienstverband komt voor ontslag in aanmerking. Ook voor de andere leeftijdsgroepen geldt dat de monteur met het kortste dienstverband voor ontslag moet worden voorgedragen.

Uitwisselbare functies
Bij afspiegelen ontkom je niet aan het begrip 'uitwisselbare functie'. Er moet steeds worden afgespiegeld per uitwisselbare functiegroep. Volgens de officiële definitie is sprake van uitwisselbare functies als banen 'naar functie-inhoud, vereiste kennis en vaardigheden en vereiste competenties vergelijkbaar en naar niveau en beloning gelijkwaardig zijn.'

Bij unieke functie is afspiegelen niet nodig
Wanneer collega A dezelfde of bijna dezelfde werkzaamheden doet als collega B, is er dus sprake van een uitwisselbare functie. Wanneer iemand in de organisatie een unieke functie vervult, dan hoeft de werkgever dus niet af te spiegelen.

Voorbeeld
Een werknemer is werkzaam als Treasurer in een handelsonderneming. Hij is de enige functionaris die werkzaam is in deze functie. Wel zijn er op de afdeling nog zes administratief medewerkers werkzaam. De werkgever besluit om te reorganiseren. Zowel de functie van Treasurer als die van drie administratief medewerkers komt te vervallen. Voor het ontslag van de Treasurer hoeft de werkgever niet af te spiegelen, maar voor het ontslag van de administratief medewerkers wel.

Opheffing volledige functiegroep
Wanneer wordt besloten om een volledige functiegroep in de organisatie op te heffen, dan hoeft er ook niet afgespiegeld te worden. Dat is logisch omdat alle uitwisselbare functies komen te vervallen en er dus geen ontslagvolgorde bepaald hoeft te worden.

Flexibele arbeidskrachten
De werkgever is verplicht om eerst de werkzaamheden van uitzendkrachten, gedetacheerde werknemers en eventuele ingeleende werknemers te beëindigen voordat hij verder gaat afspiegelen. Daarnaast moet de werkgever ook arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd die aflopen binnen 26 weken beëindigen. Pas daarna komen eventueel werknemers met een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd voor ontslag in aanmerking.

Er is momenteel geen inhoud met deze term geclassificeerd.